W SKRÓCIE
Incoterms® to opracowane przez Międzynarodową Izbę Handlową (ICC) reguły podziału obowiązków, kosztów i ryzyka między sprzedającym a kupującym przy dostawie towarów. Aktualna edycja to Incoterms® 2020. Regułę dobiera się do konkretnej dostawy i uzgadnia w umowie.
Co ustalają Incoterms, a co trzeba uzgodnić osobno?
Reguły porządkują dostawę: wskazują podział zadań związanych z transportem, odprawami i określonymi kosztami oraz moment przejścia ryzyka utraty lub uszkodzenia towaru. ICC publikuje obecnie edycję Incoterms® 2020 obejmującą 11 reguł. Mogą być stosowane także w dostawach krajowych.
Nie zastępują całej umowy sprzedaży. Cenę, termin i sposób płatności, przeniesienie własności, wymagania jakościowe oraz postępowanie przy naruszeniu umowy trzeba uregulować oddzielnie. Taki zakres wyjaśnia również International Trade Administration. Uzgodnienie DAP nie oznacza więc ani płatności po dostawie, ani gwarancji zapłaty.
11 reguł, dwa rodzaje zastosowania
Pierwszy wybór dotyczy sposobu dostawy. Nie każda reguła pasuje do ciężarówki, kontenera czy przewozu łączącego kilka środków transportu. Poniższy podział pomaga zawęzić rozmowę; nie jest pełną treścią obowiązków stron. Zobacz także oficjalną listę kontrolną ICC.
| Zastosowanie | Reguły | Co sprawdzić |
|---|---|---|
| Dowolny środek transportu, także przewóz multimodalny | EXW, FCA, CPT, CIP, DAP, DPU, DDP | Miejsce przekazania towaru, zakres przewozu i obowiązki przy odprawie. |
| Transport morski i wodny śródlądowy | FAS, FOB, CFR, CIF | Konkretny port oraz dostawę przy burcie lub na pokładzie statku. |
Przesuń tabelę w bok, aby porównać wszystkie kolumny.
Kto płaci za transport, nie zawsze ponosi ryzyko do końca
Przy CPT i CIP sprzedający opłaca przewóz do uzgodnionego miejsca przeznaczenia, lecz ryzyko przechodzi przy przekazaniu towaru przewoźnikowi, zwykle pierwszemu. CIP dodaje obowiązek ubezpieczenia przez sprzedającego. Ten rozdział kosztów i ryzyka opisuje porównanie CPT i CIP przygotowane dla ICC Academy.
Podobnie przy CFR i CIF zapłacony fracht do portu przeznaczenia nie oznacza ryzyka sprzedającego aż do tego portu. Ryzyko przechodzi przy dostawie na pokład statku w porcie wysyłki. CIF obejmuje także obowiązek ubezpieczenia. Różnicę między dostawą a miejscem przeznaczenia objaśnia wprowadzenie ICC do reguł.
Wyobraź sobie ofertę na palety kosmetyków z przewozem opłaconym do magazynu odbiorcy. Kupujący powinien osobno zapytać: „Kto ponosi ryzyko na trasie i jak działa ochrona ubezpieczeniowa?”. Sama pozycja „transport w cenie” nie odpowiada na te pytania.
EXW, FCA, DAP, DPU i DDP: różnice ważne dla producenta
W rozmowach handlowych warto przejść od skrótu do czynności, które rzeczywiście wykona każda strona. Szczegóły i ograniczenia omawiają materiały ICC Academy: EXW i DDP oraz DAP i DPU.
- EXW: sprzedawca udostępnia towar, zasadniczo bez obowiązku załadunku na pojazd kupującego i odprawy eksportowej. Sprawdź, czy kupujący może wykonać formalności i czy ustalenia pasują do rzeczywistego załadunku.
- FCA: sprzedawca dostarcza towar przewoźnikowi lub innej wskazanej osobie i odpowiada za odprawę eksportową, jeśli występuje. Przy dostawie w swoim zakładzie także ładuje pojazd kupującego.
- DAP: sprzedawca ponosi ryzyko do uzgodnionego miejsca, gdzie towar jest gotowy do rozładunku. Rozładunek i odprawa importowa należą do kupującego.
- DPU: dostawa następuje po rozładunku w uzgodnionym miejscu. Sprzedawca musi więc zapewnić możliwość jego wykonania.
- DDP: sprzedawca przejmuje także odprawę importową i należności importowe. Przed ofertą sprawdź, czy może legalnie wykonać te obowiązki na danym rynku. DDP samo w sobie nie przenosi na niego rozładunku.
Kontener nie oznacza automatycznie FOB
Jeśli przekazujesz kontener przewoźnikowi lub terminalowi przed załadunkiem na statek, sprawdź przede wszystkim FCA. Przy FOB moment dostawy jest na pokładzie, czyli później niż samo oddanie kontenera do terminala. ICC Academy wskazuje ten problem w porównaniu FAS i FOB.
Gdy to sprzedawca organizuje główny przewóz kontenera, do rozważenia dochodzą CPT lub CIP. Decyduje uzgodniony punkt przekazania i podział obowiązków. Dopasuj regułę do faktycznej trasy, zamiast przepisywać skrót z poprzedniej faktury.
Jak uzgodnić warunki i zapisać je w ofercie?
Podaj regułę, dokładne miejsce lub port oraz edycję. Sam zapis „FCA Polska” pozostawia zbyt wiele niewiadomych. Przykładowy schemat to: FCA magazyn producenta, pełny adres i punkt odbioru, Incoterms® 2020. Znaczenie nazwanego miejsca wyjaśnia materiał ICC o stosowaniu reguł.
Rozpisz drogę towaru
Zaznacz zakład, terminale, porty i magazyn odbiorcy. Ustal, gdzie towar zmienia przewoźnika.
Przypisz obowiązki
Uzgodnij organizację transportu, załadunek, rozładunek, odprawy i ubezpieczenie. Potwierdź możliwości obu stron.
Oddziel koszt od ryzyka
Zapisz, do jakiego miejsca sprzedawca płaci za przewóz i w którym punkcie przechodzi ryzyko. Przy regułach C to różne miejsca.
Sprawdź cenę i dokumenty
Porównaj ofertę handlową z wyceną przewoźnika. Wyjaśnij opłaty terminalowe, przestoje i wymagania dokumentowe przed potwierdzeniem zamówienia.
Dobierz warunek do planowanej dostawy
Narzędzie Expanty prowadzi przez pytania o kraj dostawy, rodzaj transportu, organizatora przewozu, ryzyko, ubezpieczenie, rozładunek i odprawę. Na podstawie odpowiedzi proponuje regułę wraz z objaśnieniem podziału obowiązków. Możesz też wpisać dokładne miejsce lub port.
Wynik jest punktem wyjścia do uzgodnień z kontrahentem. Nie zastępuje pełnej treści reguły ani sprawdzenia umowy i wymagań konkretnego rynku. Narzędzie Expanty nie jest oficjalnym produktem ICC.
Najczęstsze pytania
Czy aktualne reguły to Incoterms 2020?
Tak. ICC wskazuje Incoterms® 2020 jako aktualną edycję. W umowie podaj rok, ponieważ strony mogą odwołać się do określonej edycji, a treść obowiązków nie jest identyczna w kolejnych wydaniach.
Czy Incoterms ustalają termin płatności?
Nie. Termin zapłaty, walutę, sposób rozliczenia i ewentualne zabezpieczenie należności uzgadnia się osobno. Reguła dostawy nie zastępuje tych zapisów.
Czy DAP oznacza dostawę z rozładunkiem?
Nie. Przy DAP towar jest udostępniany w uzgodnionym miejscu gotowy do rozładunku. Jeśli sprzedający ma odpowiadać także za sam rozładunek, rozważ DPU i potwierdź warunki w miejscu dostawy.
Czy jedna reguła będzie najlepsza dla każdego eksportera?
Nie. Wybór zależy od trasy, miejsca przekazania towaru, możliwości organizowania przewozu i formalności oraz uzgodnionego ryzyka. Zacznij od tych ustaleń, a dopiero potem wybierz skrót.
Źródła i dalsza lektura
Wygenerowano przy pomocy AI.